న్యూఢిల్లీ, ఏపీబీ న్యూస్: ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ యుద్ధ వార్తల కవరేజ్లో ‘unwarranted sensationalism’ మరియు ‘ఊహాజనిత వార్తలు’ ప్రసారం చేస్తున్నాయని ఆరోపిస్తూ కేంద్ర సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ (MIB) దేశంలోని అన్ని న్యూస్ TV ఛానళ్లకు షాకిచ్చింది. మార్చి 6న విడుదల చేసిన అధికారిక ఉత్తర్వులో Broadcast Audience Research Council (BARC)ను తక్షణమే Television Rating Points (TRP) రేటింగ్లు నిలిపివేయాలని ఆదేశించింది. ఈ నిర్ణయం 4 వారాల పాటు లేదా తదుపరి ఉత్తర్వులు వచ్చే వరకు అమలులో ఉంటుంది. యుద్ధ ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో కుటుంబ సభ్యులు ఉన్న వారిలో భయాందోళనలు సృష్టిస్తున్నాయని ప్రభుత్వం కారణం చెప్పింది.
TRP అంటే ఏమిటి? ఛానళ్లకు ఎందుకు ఇంత ముఖ్యం?
Television Rating Points (TRP) అంటే ఒక ఛానల్ లేదా కార్యక్రమాన్ని ఎంత మంది చూస్తున్నారో తెలిపే గణాంకం. BARC దేశంలో 58,000 కంటే ఎక్కువ ఇళ్లలో ‘BAR-O-meter’ పరికరాలు ఏర్పాటు చేసి వారానికి ఒకసారి TRP డేటా విడుదల చేస్తుంది. ఛానళ్లకు TRP ఎక్కువగా ఉంటే advertiser లు ఎక్కువ రేటు చెల్లిస్తారు.. అంటే TRP నేరుగా ఆదాయంతో ముడిపడి ఉంటుంది. TRP నిలిపివేస్తే ఛానళ్లు advertisement rate నిర్ణయించుకోలేవు, పోటీదారుల viewership తెలుసుకోలేవు.
Clause 24.2: ప్రభుత్వం ఏ అధికారం వాడింది?
ఈ ఉత్తర్వులో Policy Guidelines for Television Rating Agencies in India (జనవరి 16, 2014)లోని Clause 24.2 ను I&B మంత్రిత్వ శాఖ ప్రయోగించింది. ఆ క్లాజ్ ప్రకారం ‘I&B మంత్రిత్వ శాఖ ఏ ఆదేశాలు జారీ చేసినా BARC తప్పనిసరిగా పాటించాలి.’ ఆసక్తికరంగా.. ఈ గైడ్లైన్లు 2014లో UPA ప్రభుత్వంలో అప్పటి I&B మంత్రి మనీష్ తివారీ తీసుకొచ్చారు. ఆయనే ఇప్పుడు ట్విట్టర్లో ‘ఆ అధికారం BARC రిజిస్ట్రేషన్తో వస్తుందని తెలుసు’ అని వ్యాఖ్యానించారు.
2020 తర్వాత రెండవ నిలిపివేత: గతంలో ఏమైంది?
2020లో కొన్ని ఛానళ్లు TRP అక్రమంగా పెంచుకున్నాయని ముంబై పోలీసు దర్యాప్తు చేస్తున్న నేపథ్యంలో I&B మంత్రిత్వ శాఖ TRP నిలిపివేసింది. అది TRP credibility సమస్యపై. ఇప్పుడు 2026లో యుద్ధ వార్తల sensationalism పై నిలిపివేత.. కారణం వేరు, ఆందోళన వేరు. ఈ రెండు ఘటనలూ TRP నేరుగా ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉందనే వాస్తవాన్ని నిరూపిస్తున్నాయని మీడియా విశ్లేషకులు అంటున్నారు.
ప్రెస్ స్వేచ్ఛపై ఆందోళనలు:
TRP నిలిపివేత నిర్ణయంపై civil liberties activists మరియు opposition పార్టీలు ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. ‘ప్రభుత్వం TRP వంటి ఆర్థిక సాధనం వాడి editorial decisions ను పరోక్షంగా నియంత్రించడానికి ఇది ఒక tool అవుతుందా?’ అని ప్రశ్నిస్తున్నారు. ‘sensationalism నిజమే సమస్య.. కానీ పరిష్కారం స్వయంప్రతిపత్తి గల మీడియా ethics boards ద్వారా రావాలి, government fiat ద్వారా కాదు’ అని మీడియా watchdog సంస్థలు అంటున్నాయి. ప్రభుత్వం మాత్రం ‘ఇది ప్రెస్ స్వేచ్ఛ హరించడం కాదు, public interest లో జాగ్రత్త మాత్రమే’ అని వివరణ ఇచ్చింది.
విశ్లేషణ: సమస్య రెండు వైపులా ఉంది. ఒక వైపు ఇరాన్ యుద్ధం నేపథ్యంలో కొన్ని ఛానళ్లు నిజంగానే అనవసర panic వార్తలు వేస్తున్నాయి.. ‘చమురు నిల్వలు 20 రోజుల్లో అడుగంటుతాయి’ వంటి తప్పుడు వార్తలు viral అవుతున్నాయి (APB News ఇప్పటికే ఆ వార్తను fact-check చేసింది). మరోవైపు TRP ఆర్థిక ఆయుధంగా వాడి ఛానళ్లను ‘ప్రభుత్వ ఇష్టం వచ్చినట్లు వార్తలు వేయండి’ అని నేరుగా చెప్పకుండా పరోక్షంగా నియంత్రించే ముప్పు ఉంది. Sensationalism కు పరిష్కారం: Government orders కాదు.. Press Council of India బలోపేతం, self-regulation editors’ guild ద్వారా రావాలి. APB News తనకు తానే జవాబుదారీగా ఉంటూ, verified వార్తలు మాత్రమే రిపోర్ట్ చేయాలని సంకల్పిస్తోంది.
